8 Jaar na de Tohoku aardbeving en tsunami

Vandaag is het precies 8 jaar sinds de grote Tohoku aardbeving en tsunami. Hier wordt veel bij stil gestaan en sinds ongeveer een week verschijnen er steeds meer nieuwsartikelen over de stand van zaken. Daarom leek het me goed om de gebeurtenissen even samen te vatten en te vertellen welke gevolgen er vandaag de dag nog spelen.

Op 11 maart 2011 vond de sterkste aardbeving in Japan plaats en de op 3 na sterkste ter wereld, sinds 1900, met een kracht van 9.1 op de schaal van Richter. Tohoku is een regio in Noord-Honshu (het hoofdeiland) en bestaat uit meerdere prefecturen (soort provincies). Sendai is de grootste stad in deze regio en is het zwaarst getroffen, aangezien deze havenstad het dichtst bij het epicentrum van de aardbeving lag, namelijk op 130 km afstand. 

Statistieken uit 2018 wijzen uit dat er bijna 16.000 mensen zijn overleden, meer dan 6000 gewond en er worden nog steeds 2500 mensen vermist. Zodra de eerste schok gemeten was door een waarschuwingssysteem, wat bestaat uit meer dan 1000 seismometers door heel Japan, werd het het hele land gewaarschuwd voor een aardbeving en tsunami van de sterkste categorie, namelijk een tsunami van minstens 3 meter. Dit heeft waarschijnlijk vele levens gered. Er was voorspeld dat de tsunami in sommige regio's 6 meter hoog zou zijn en mensen moesten uiteraard evacueren. Toen het vliegveld in Sendai als eerste werd getroffen, bijna een uur na de aardbeving, bleek dat de tsunami veel hoger was. De hoogste golf werd gemeten in Miyako. Deze was maar liefst 40 meter hoog. De speciale tsunami muren waren niet berekend op zulke hoge golven en het water stroomde in Sendai maar liefst 10 kilometer het land in. Veel mensen die gevlucht waren naar speciale tsunami evacuatie plaatsen, stonden hierdoor nog niet hoog genoeg. 

Om het allemaal nog wat erger te maken, stond er in Fukushima een kerncentrale. Na de eerste schok schakelden de reactoren automatisch uit als voorzorgmaatregel, maar door de tsunami schakelde ook de noodgenerator uit, die de reactoren hoorde te koelen. Doordat deze niet werden gekoeld, veroorzaakte dit in 4 dagen tijd, een meltdown en verlies van radioactief afval van maar liefst 3 (bijna 4) reactoren. Hoewel het gebied rond de centrale werd geëvacueerd, moesten een aantal werknemers van de centrale ervoor zorgen dat de reactoren handmatig werden gekoeld. 

In 2008 werd er onderzoek gedaan naar de veiligheid van de centrale in geval van een tsunami. In dit onderzoek bleek dat de centrale niet beschermd zou zijn tegen golven van 10 meter hoog. Hier werd uiteindelijk niks mee gedaan, omdat het bestuur golven van 10 meter onrealistisch vond. Helaas was de golf hier 13 meter hoog. Pas meer dan anderhalf jaar later gaf TEPCO (Tokyo Electric Power Company), beheerder van de kerncentrale, toe dat er onvoldoende veiligheidsmaatregelen en evacuatieplannen waren. Ook de minister-president werd door het hele land bekritiseerd voor zijn trage en inefficiënte reactie en plan van aanpak.  

Drinkwater was vervuild in een groot deel van Honshu, inclusief Tokyo. Verder waren er radioactieve sporen gevonden in groenten, rijst en vlees. In nog 4 andere kerncentrales in de regio vonden explosies, brand en andere incidenten plaats. 

Deze week werd bekend dat er nu, 8 jaar later nog ruim 1 miljoen ton vervuild water ligt opgeslagen in 1000 tanks rondom de centrale. Een systeem wat het water hoorde te zuiveren voordat het weer in de oceaan wordt gedumpt, heeft gefaald en het proces zal opnieuw gestart moeten worden. Dit zal waarschijnlijk nog 2 jaar duren, maar alle werkzaamheden in en om de centrale bij elkaar kunnen zelfs nog wel 40 jaar duren. Deze ramp heeft al meer dan 200 miljard euro gekost en deze kosten zullen alleen nog maar hoger worden. Dat maakt dit de duurste natuurramp ooit.

Van alle geëvacueerde inwoners is slechts een klein percentage weer terug verhuisd. Een deel woont zelfs nog steeds in 'tijdelijke' noodwoningen. In 2017 is in sommige gebieden deze gratis noodvoorziening al gestopt en nu zullen eind maart de andere prefecturen, op 1 na, ook stoppen met het bieden van gratis woningen. Wel zullen veel er voor deze mensen nog extra subsidies beschikbaar zijn en krijgen ze voorrang bij het aanvragen van huurwoningen. De overheid wil zoveel mogelijk mensen terug laten verhuizen naar het besmette gebied, om tijdens de Olympische Spelen volgend jaar, terwijl Japan in de spotlight staat, te kunnen laten zien aan de rest van de wereld hoe goed het gaat met Tohoku en dat alles veilig en opgelost is. Experts twijfelen nog aan de veiligheid, vooral van het gebied rond de kerncentrale. Er wordt nog steeds straling gemeten, maar dit is zo'n kleine hoeveelheid dat het geen kanker meer kan veroorzaken. Over allerlei andere gevaren wordt alleen niet gesproken. Daarom willen veel geëvacueerde mensen nog een aantal jaar wachten, bijvoorbeeld tot hun kinderen volwassen zijn, of ze willen nooit meer terugkeren, aangezien ze hun leven daar weer helemaal opnieuw moeten opbouwen. Ook wordt er gevreesd voor veel werkloosheid, dakloosheid en zelfmoord, als mensen te snel gedwongen worden om weer terug te keren. Daarnaast zijn veel van de geevacueerden boos over de gigantische bedragen die worden uitgegeven aan de voorbereidingen voor de Olympische Spelen, terwijl zulke problemen, 8 jaar later dus nog steeds spelen.

Verder was er vandaag om kwart voor 3 's middags even een moment van stilte, stopte iedereen even met waar ze mee bezig waren en ook de treinen stopten even met rijden. Op dit tijdstip vond de aardbeving namelijk plaats.

(De omslagfoto is dit keer uiteraard niet door mijzelf gemaakt. © Reuters)